عفونت قارچی واژن یکی از بیماریهای شایع در میان زنان است که عمدتا توسط قارچ Candida albicans بوجود میآید. رشد و افزایش بیش از حد این قارچها در ناحیه واژن باعث ایجاد این نوع عفونت میشود. تغییرات هورمونی، مصرف آنتیبیوتیکها، ضعیف بودن سیستم ایمنی یا شرایط محیطی خاص از جمله عواملی هستند که زمینه را برای رشد این قارچها و ایجاد عفونت فراهم میکنند. عفونت قارچی واژن بندرت از طریق تماس جنسی انتقال مییابد و معمولاً در زمره بیماریهای مقاربتی قرار نمی گیرد. خارش، سوزش، ترشحات غلیظ و سفیدرنگ و بعضا درد هنگام ادرار یا رابطه جنسی از جمله علائم عفونت قارچی واژن هستند که میتوانند باعث اختلال در زندگی روزمره شوند. با تشخیص درست و استفاده از روشهای درمانی مناسب این بیماری قابل درمان است. در ادامه این مطلب دلایل ایجاد عفونت قارچی واژن، علائم، روشهای تشخیص و پیشگیری از این بیماری را بررسی میکنیم.
عفونت قارچی واژن چگونه به وجود میآید؟ (دلایل)
عفونت قارچی واژن به دلایل مختلفی همچون رعایت نکردن بهداشت، ابتلا به بیماریهای خاص یا استفاده از محصولات نامناسب بهداشتی ایجاد میشود. اصلیترین دلایل ایجاد عفونت قارچی واژن عبارتند از:
تغییرات هورمونی
تغییرات هورمونی یکی از اصلیترین دلایل ایجاد عفونت قارچی واژن است. افزایش سطح استروژن در زمان بارداری، زمینه را برای رشد قارچها در ناحیه واژن ایجاد میکند. تغییرات هورمونی در دوران قاعدگی نیز تعادل باکتریهای مفید را به هم میریزد و موجب افزایش احتمال ابتلا به عفونت قارچی واژن میشود. کاهش سطح استروژن در دوران یائسگی نیز بر روی فلور واژن (میکروبیوتای واژن) تأثیر میگذارد و خطر ابتلا به عفونت قارچی واژن را افزایش میدهد.
سیستم ایمنی ضعیف
ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن به دلیل ابتلا به برخی بیماریها مانند دیابت یا ویروس (HIV)، خطر ابتلا به عفونت قارچی واژن را افزایش میدهد. مصرف داروهای سرکوب کنندۀ این سیستم مثل کورتیکواستروئیدها و داروهای شیمی درمانی موجب تضعیف سیستم ایمنی و افزایش احتمال ابتلا به عفونت قارچی واژن میشود.
مصرف آنتی بیوتیکها
آنتی بیوتیکها مسئولیت از بین بردن باکتریهای مضر و بیماریزا را برعهده دارند، با این حال گاهی موجب از بین رفتن بیماریهای مفید ناحیه واژن نیز میشوند. این موضوع زمینه را برای رشد بیش از حد قارچها و ایجاد عقونت قارچی واژن فراهم میکند.
عادتهای نادرست بهداشتی
عادتهای بهداشتی نادرست نیز میتواند منجر به عفونت قارچی واژن شود. استفاده از لباسهای زیر تنگ یا نامناسب موجب حبس شدن رطوبت و گرما در ناحیه واژن و ایجاد محیط مناسب برای رشد قارچها میشود. تمیز کردن ناحیه واژن با استفاده از شویندههای قوی و یا خوشبوکنندههای معطر نیز میتواند موجب افزایش خطر ابتلا به این بیماری شود.
استرس
استرس یکی از عوامل تضعیفکننده سیستم ایمنی بدن است. استرس با ضعیف کردن سیستم ایمنی بدن مقاومت آن را در برابر انواع عفونتها و ویروسها مانند عفونت قارچی واژن کاهش میدهد و ریسک ابتلا به این نوع عفونت را افزایش میدهد.
دیابت
افرادی که به دیابت کنترل نشده مبتلا هستند و قند خون آنها کنترل نمیشود بیش از سایرین در معرض ابتلا به عفونت قارچی واژن هستند. قند بالا میتواند به رشد قارچها کمک کند و باعث ایجاد عفونت قارچی واژن شود.
رابطه جنسی نامطمئن
اگرچه عفونت قارچی واژن به عنوان یک بیماری مقاربتی شناخته نمیشود اما داشتن رابطه جنسی پرخطر و استفاده نکردن از وسائل بهداشتی در حین روابط کنترلنشده امکان بروز عفونت قارچی واژن و بیماریهای مقاربتی را افزایش میدهد.
علائم عفونت قارچی واژن چیست؟
عفونت قارچی واژن مانند سایر بیماریهای دیگر علائم و نشانههای دارد که در تشخیص درست این بیماری میتوانند مفید باشند. برخی از علائم این بیماری خفیف هستند در حالی که برخی دیگر از علائم آن متوسط و بعضا شدید هستند. در ادامه مهمترین علائم بیماری عفونت قارچی واژن را مرور و بررسی میکنیم.
خارش و سوزش:
یکی از علائم اولیه عفونت قارچی واژن که معمولاً بسیار ناراحتکننده و آزاردهنده است، خارش شدید است. خارش واژن معمولاً شبها بدتر میشود و موجب ناراحتی فرد میشود. سوزش واژن یکی دیگر از علائم عفونت قارچی واژن است که عمدتاً پس از ادرار و تمیز کردن واژن رخ میدهد.
ترشحات غیرطبیعی واژن:
ترشحات غیرعادی از واژن یکی دیگر از علائم عفونت قارچی واژن است. این ترشحات معمولاً غلیظ و سفیدرنگ هستند و شباهت زیادی به ماست یا پنیر نرم دارند. ترشحات واژن معمولاً بو ندارند و غالبا به صورت لایه لایه در ناحیه واژن ایجاد میشوند.
درد یا ناراحتی در حین رابطه جنسی:
عفونت قارچی واژن ممکن است موجب ایجاد درد و ناراحتی هنگام برقراری رابطه جنسی شود. شدت درد گاهی ممکن است مانع از برقراری رابطه جنسی توسط فرد شود.
قرمزی و ورم:
التهاب ناشی از عفونت قارچی ممکن است باعث ایجاد قرمزی و ورم در ناحیه واژن و اطراف آن شود.
از کجا بفهمیم عفونت قارچی واژن داریم؟ (روشهای تشخیص)
برای تشخیص بیماری عفونت قارچی واژن روشهای مختلفی وجود دارد. تشخیص این بیماری ممکن است با بررسی علائم و نشانههای آن و یا با انجام آزمایشهای مختلف صورت گیرد. مهمترین روشهای تشخیص عفونت قارچی واژن عبارتند از:
تشخیص عفونت قارچی واژن با آزمایش
تشخیص عفونت قارچی واژن با آزمایش شامل انجام مجموعهای از تست و آزمایشات به منظور تشخیص نوع عفونت و شدت آن میشود. آزمایش pH واژن یکی از آزمایشهای تشخیص عفونت قارچی واژن است که سطح pH واژن را مورد بررسی قرار میدهد. اگر سطح pH واژن بیش از ۴.۵ باشد، احتمال وجود عفونت افزایش میباید. آزمایش میکروسکوپی یکی دیگر از روشهای تشخیص عفونت قارچی واژن است که در آن، ترشحات واژن زیر میکروسکوپ مورد بررسی قرار میگیرند تا وجود عفونت و التهاب در آنها بررسی شود. کشت قارچ نیز به عنوان یکی دیگر از روشهای تشخیص عفونت قارچی واژن شامل قرار دادن نمونههای ترشحات واژن در محیط کشت و تکثیر قارچها میشود تا قارچهای مسئول عفونت شناسایی شوند.
تشخیص عفونت قارچی واژن با معاینه بالینی
بیماری عفونت قارچی واژن را میتوان از طریق معاینه بالینی نیز تشخیص داد. در این روش، پزشک در مورد علائم فعلی بیمار مانند خارش، سوزش و ترشحات غیرطبیعی پرس و جو میکند. هم چنین پزشک به معاینه فیزیکی ناحیه واژن و اطراف آن میپردازد.
آیا عفونت قارچی واژن خطرناک است؟
عفونت قارچی واژن در صورتی که درمان نشود و برای مدت طولانی در ناحیه واژن باقی بماند میتواند عوارض خطرناکی به همراه داشته باشد. عفونت قارچی واژن معمولاً علائمی همچون خارش، سوزش واژن و ترشحات غیرطبیعی دارد که تأثیر نامطلوبی بر کیفیت زندگی فرد میگذارد. عفونت قارچی واژن هم چنین میتواند بر اعتماد به نفس فرد و سلامتی روانی او تاثیر بگذارد و باعث ناامیدی و استرس شود. این بیماری هم چنین برای کسانی که سیستم ایمنی ضعیف دارند میتواند منجر به عفونتهای جدیتر و بیماریهای خطرناکتر شود.
زنان بارداری که به عفونت قارچی واژن مبتلا هستند ممکن است این بیماری را به نوزاد خود انتقال دهند و بیش از سایرین در خطر ابتلا به عفونتهای پس از زایمان باشند. بیماری عفونت قارچی واژن هم چنین موجب کاهش رضایت جنسی میشود زیرا علائم ناخوشایند و درد و ناراحتی در حین رابطه جنسی موجب کاهش تمایل فرد به برقراری رابطه جنسی میشود.
چگونه از عفونت قارچی واژن پیشگیری کنیم؟
اگرچه عفونت قارچی واژن یک بیماری آزاردهنده و ناراحتکننده است اما با رعایت برخی نکات بهداشتی و تغییر در سبک زندگی میتوان از ایجاد این بیماری جلوگیری کرد. راههای پیشگیری از عفونت قارچی واژن در خانمها شامل موارد زیر میشوند:
- رعایت بهداشت فردی:
رعایت بهداشت فردی یکی از مهمترین راههای پیشگیری از ابتلا به این بیماری است. شستن ناحیه تناسلی با آب و شویندههای ملایم و خشک کردن ناحیه تناسلی از جمله نکات بهداشتی هستند که میتوانند از ابتلا به این بیماری پیشگیری کنند.
- پوشیدن لباس مناسب:
پوشیدن لباس مناسب نیز میتواند از حبس شدن رطوبت و ابتلا به عفونت قارچی واژن پشگیری کند. استفاده از لباسهای زیر نخی و آزاد موجب جریان پیدا کردن هوا و خشک ماندن ناحیه تناسلی میشود. استفاده از لباسهای تنگ و تولیدشده از مواد تهویهناپذیر میتواند بستر مناسب برای رشد بیش از حد قارچها را فراهم کند.
- کاهش مصرف قند و کربوهیدراتهای تصفیهشده:
تغذیه سالم شامل کاهش مصرف قند و کربوهیدراتهای تصفیهشده و افزایش مصرف مواد غنی شده همچون ماستهای پروبیوتیک میتواند مانع از ابتلا به عفونت قارچی واژن شود.
- خودداری از مصرف محصولات معطر:
صابونهای معطر و اسپریهای بهداشتی از جمله محصولات معطری هستند که استفاده از آنها در ناحیه واژن موجب اختلال در تعادل طبیعی باکتریها میشود.
- زیاده روی نکردن در مصرف آنتی بیوتیک:
زیاده روی در مصرف آنتی بیوتیک میتواند تعادل طبیعی باکتریهای بدن را به هم بزند و موجب افزایش رشد قارچها شود.
- هیدراته نگهداشتن بدن:
هیدراته نگه داشتن بدن و مصرف آب به اندازه کافی میتواند موجب تقویت سیستم ایمنی بدن و کاهش خطر ابتلا به عفونت قارچی شود.
- مدیریت استرس:
استرس میتواند موجب ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن و افزایش احتمال ابتلا به عفونت قارچی شود. ورزش منظم و یوگا میتواند در کنترل استرس مؤثر باشد.
قویترین داروی ضد قارچ واژن چیست؟
برای درمان عفونت قارچی واژن، علاوه بر اصلاح سبک زندگی مانند پرهیز از روابط جنسی پرخطر، تغذیه مناسب، کاهش استرس، تقویت سیستم ایمنی و کنترل بیماریهای زمینهای مثل دیابت، دارودرمانی نقش اصلی را ایفا میکند. در موارد خفیف، کرمها و پمادهای واژینال مانند کلوتریمازول، میکونازول و کتوکونازول بهعنوان درمان اولیه استفاده میشوند، اما در عفونتهای شدیدتر ممکن است پزشک داروهای خوراکی مانند فلوکونازول را که بهعنوان بهترین قرص برای عفونت قارچی واژن شناخته میشود، تجویز کند.
از جمله قویترین و رایجترین داروهای ضد قارچ واژن میتوان به کرم میکونازول واژینال، قرص واژینال نیستاتین و قرص بوتوکونازول اشاره کرد. انتخاب نوع دارو و مدت درمان باید حتماً با تشخیص پزشک انجام شود، زیرا تعیین بهترین قرص برای عفونت قارچی واژن به شرایط فرد بستگی دارد و مصرف این داروها تنها با مشورت و تجویز بهترین متخصص زنان و زایمان تهران توصیه میشود.
| نام دارو | شکل دارویی | مناسب چه عفونتی؟ | نیاز به تجویز پزشک |
|---|---|---|---|
| کلوتریمازول | کرم / شیاف واژینال | خفیف تا متوسط | معمولاً خیر |
| میکونازول | کرم واژینال | خفیف تا متوسط | معمولاً خیر |
| نیستاتین | قرص واژینال | مقاوم یا عودکننده | بهتر است |
| بوتوکونازول | کرم واژینال | شدید | بله |
| تریکونازول | کرم / شیاف واژینال | مقاوم | بله |
| کتوکونازول | کرم واژینال | موارد خاص | بله |
| فلوکونازول | قرص خوراکی | شدید یا مکرر | حتماً |
درمان خانگی عفونت قارچی واژن
در موارد خفیف، رعایت برخی نکات ساده در خانه میتواند به کاهش علائم و جلوگیری از پیشرفت عفونت کمک کند. حفظ بهداشت ناحیه تناسلی، خشک نگهداشتن واژن و استفاده از لباس زیر نخی و آزاد نقش مهمی در کنترل علائم دارند.
پرهیز از مصرف شویندههای معطر و قوی برای شستوشوی ناحیه تناسلی و کاهش مصرف قند و مواد غذایی شیرین نیز میتواند از رشد بیش از حد قارچ جلوگیری کند. با این حال، اگر علائم پس از چند روز بهبود پیدا نکند یا شدت یابد، درمان دارویی ضروری خواهد بود.
داروی گیاهی برای عفونت قارچی واژن
برخی ترکیبات گیاهی به دلیل خواص ضدقارچی و ضدالتهابی ممکن است در کاهش علائم عفونت قارچی واژن مؤثر باشند. این مواد معمولاً به عنوان درمان کمکی مورد استفاده قرار میگیرند و میتوانند به کاهش خارش، التهاب و سوزش ناحیه خارجی واژن کمک کنند.
با این وجود، استفاده از داروهای گیاهی نباید جایگزین درمان پزشکی شود و در صورت تداوم یا تشدید علائم، مراجعه به پزشک ضروری است.
مقاله پیشنهادی: درمان عفونت واژن با لیزر چگونه است؟
جمعبندی و سوالات متداول
عفونت قارچی واژن یکی از مشکلات رایج است که میتواند کیفیت زندگی زنان را تحت تأثیر قرار دهد. خارش، سوزش و ترشحات غیرعادی مهمترین علائم این بیماری هستند که باعث ایجاد ناراحتی و درد میشوند. عفونت قارچی واژن را میتوان به دو روش معاینه بالینی و آزمایش تشخیص داد. مصرف داروهای ضد قارچ، کرمها و پمادهای موضعی، کنترل استرس و تغذیه مناسب به عنوان مهمترین روشهای درمان این بیماری شناخته میشوند. با رعایت بهداشت مناسب، خودداری از استفاده از محصولات معطر و پوشیدن لباسهای راحت و نخی میتوان از بیماری عفونت قارچی واژن جلوگیری کرد.
آیا عفونت قارچی واژن باعث زخم واژن میشود؟
در صورتی که عفونت قارچی واژن درمان نشود و در مراحل پیشرفته قرار داشته باشد میتواند باعث زخم واژن شود. تحریک و سوزش مداوم ناشی از خارش و التهاب موجب ایجاد این زخمها میشود.
آیا عفونت قارچی واژن باعث التهاب میشود؟
ابتلا به عفونت قارچی واژن زمینه را برای رشد و تکثیر قارچها در ناحیه واژن فراهم میکند. سیستم ایمنی بدن به منظور مقابله با این قارچها در ناحیه واژن التهاب ایجاد میکند. التهاب ایجاد شده در ناحیه واژن موجب قرمزی و تورم میشود. ایجاد التهاب توسط سیستم ایمنی بدن به منظور جلوگیری از رشد قارچها انجام میشود.
