زگیل تناسلی یک بیماری شایع مقاربتی است که به وسیله ویروس HPV ایجاد میشود و خود را به شکل ضایعاتی پوستی در ناحیه تناسلی فرد نشان میدهد. اکثر افراد به محض شنیدن نام HPV دچار اضطراب میشوند و تصور عمومی بر این است که همه انواع زگیل تناسلی خطرناک هستند؛ اما حقیقت این نیست. در واقع تنها برخی از تیپهای این ویروس است عواقب جدی و خطرناکی به همراه دارد و بقیه انواع آن، از این قاعده مستثنی هستند.
شناختن تفاوتهای انواع پرخطر و کمخطر زگیل تناسلی میتواند نقش مهمی در پیشگیری، تشخیص زود هنگام و درمان به موقع آن ایفا کند. البته نباید فراموش کرد که بسیاری از عفونتهای ناشی از این ویروس بدون علامت هستند و فرد ممکن است تا سالها پس از ابتلا متوجه نباشد که به این بیماری دچار است. این در حالی است که در همان مدت هم فرد بیمار، ناقل ویروس است و میتواند آن را به دیگران انتقال دهد.
در این مقاله از دکتر شراره مقصودی از منظر علمی بررسی میکنیم که کدام زگیل تناسلی خطرناک، کدام تیپ از این ویروس سطرطانزا است و علائم آن چیست. همچنین راههای درمان و پیشگیری را بر خواهیم شمرد تا شما را به طور کامل با این بیماری آشنا کنیم.
HPV چیست و چگونه باعث زگیل تناسلی میشود؟
HPV که به آن ویروس پاپیلومای انسانی نیز میگویند، در واقع نام گروهی از ویروسهاست و بیش از 200 نوع ویروس مختلف را پوشش میدهد. این ویروسها همگی از طریق تماس پوست با پوست، بهویژه تماس جنسی منتقل میشوند و سلولهای سطحی پوست و مخاط را آلوده مینمایند. همچنین این ویروس بسته به نوع آن میتواند باعث ایجاد زگیلهای خوشخیم یا تغییرات سلولی خطرناک نیز بشود.
به بیان بهتر وقتی ویروس HPV وارد بدن انسان میشود، به سلولها نفوذ میکند و باعث میشود که آنها به طور غیرطبیعی رشد کند. اگر ویروس از انواع کمخطر باشد این رشد غیرمعمول، به شکل زگیلهای قابل مشاهده نمایان میشود؛ اما اگر ویروس از تیپ پرخطر باشد ممکن است بدون ایجاد زگیل ظاهری، باعث بروز تغییرات پیشسرطانی یا سرطانی گردد. پس ممکن است زگیل تناسلی خطرناک باشد، اما همه انواع آن خطرناک نیستند.
کدام نوع زگیل تناسلی خطرناک است؟
تا اینجا متوجه شدیم که همه انواع زگیل تناسلی خطرناک نیستند و زمانی میتوان این عارضه را خطرناک تلقی کرد که برآمده از تیپهای پرخطر ویروس HPV باشد. در این صورت ویروس ممکن است تغییرات بدخیم سلولی ایجاد کند و مشکلات زیادی را در پی داشته باشد. در ادامه به بررسی دقیقتر انواع زگیل تناسلی خطرناک میپردازیم. مقاله از کجا بفهمیم زگیل تناسلی داریم به شما کمک میکند علائم این بیماری را بهتر بشناسید و اقدامات لازم را انجام دهید.
تیپهای HPV پرخطر (High-Risk)
پیشتر اشاره کردیم که اگر نوع ویروس HPV خطرناک باشد، معمولا زگیل واضح و قابل مشاهدهای ایجاد نمیکند؛ اما به طور پنهان باعث تخریب شدن DNA سلولی میگردد و همین موضوع عامل اصلی به وجود آمدن سرطانهای مرتبط با این ویروس است. در واقع به آن دسته از ویروسهای HPV که توانایی ایجاد تغییرات پیشسرطانی یا سرطانی را دارند تیپ پرخطر HPV گفته میشود. تیپهای 16، 18، 31، 33، 35، 39، 45، 51، 52، 56، 58، 59، 68 از این دسته هستند.
پرریسکترین انواع زگیل تناسلی کدامند؟
حالا که با تیپهای پرخطر ویروس HPV آشنا شدید، باید با نگاه دقیقتری به این تیپها بنگریم. در میان همه انواع پرخطر، تیپ 16 و 18 بیشترین ریسک را دارند؛ زیرا این دو تیپ به تنهایی عامل بیش از 70 درصد موارد ابتلا به سرطان دهانه رحم هستند و نقش مهمی در ایجاد سرطانهایی مثل سرطان معقد، گلو و آلت تناسلی دارند. هر چند تیپهای 31، 33، 45، 52 و 58 نیز در گروه پرخطر قرار میگیرند. در ادامه به بررسی جداگانه تیپهای پرریسک خواهیم پرداخت:
ویروس HPV تیپ 16
اگر میخواهید بدانید که زگیلی تناسلی خطرناک کدام است باید بدانید که خطرناکترین تیپ HPV، تیپ 16 آن است. این ویروس نقش مهمی در ایجاد سرطان دهانه رحم دارد و علاوه بر این عامل اصلی بسیاری از موارد ابتلا به سرطان مقعد، گلو، ناحیه سر و گردن نیز هست. البته باید توجه داشت که این تیپ از ویروس معمولا بدون زگیل ظاهری است و ممکن است تا سالها بدون نشانه و به شکل خاموش در بدن باقی بماند.
ویروس HPV تیپ 18
تیپ 18 ویروس HPV را به عنوان دومین تیپ خطرناک این ویروس میشناسند. این تیپ نیز با سرطان دهانه رحم مرتبط است اما نسبت به تیپ 16 شیوع کمتری دارد. هرچند متاسفانه قادر است بیماری را با سرعت بیشتری در بدن پخش کند و روند آن تسریع بخشد. در مجموع میتوان گفت خطرناکترین تیپ HPV تیپ 16 و 18 آن است؛ اما سایر تیپهای پرخطر نیز نباید نادیده گرفته شوند و لازم است حتما تحت نظر یک پزشک متخصص مراحل درمان آنها طی شود.
کدام سویههای زگیل تناسلی سرطانزا هستند؟
همانطور که پیشتر اشاره شد، سویههای سرطانزای HPV شامل تیپهای پرخطری مانند تیپ 16 و 18 این ویروس هستند که نقش مهمی در بروز سرطانهای دهانه رحم، مقعد و گلو ایفا میکنند. علاوه بر این تیپهای 31، 33، 45، 52 و 58 نیز تا حدودی سرطانزا محسوب میشوند و ممکن است باعث ایجاد ضایعات پیشسرطانیای شوند که اگر به موقع مورد درمان قرار نگیرند تبدیل به ضایعات سرطانی میگردند.
در نهایت تیپهای 35، 39، 51، 56، 59 و 68 ریسک سرطانزایی کمتری دارند، اما هنوز هم در دسته سویههای سرطانزا قرار میگیرند. نکته قابل توجه این است که بسیاری از این سویهها هیچ علامت ظاهریای ندارند و همراه با زگیل تناسلی نیستند. در واقع تنها راه تشخیص آنها انجام آزمایشهای تخصصی مثل پاپ اسمیر است. به همین دلیل انجام غربالگری و چکاپ منظم از اهمیت ویژهای برخوردار است.
انواع زگیل تناسلی و تفاوت تیپهای کمخطر و پرخطر
تا اینجا احتمالا متوجه شده اید که هر زگیل تناسلی خطرناک نیست و این بیماری دو نوع پرخطر و کمخطر دارد که کاملا با هم متفاوت هستند. در ادامه به بررسی بیشتر تفاوتهای انواع زگیل تناسلی خطرناک و کم خطر خواهیم پرداخت.
تیپهای HPV کمخطر
میتوان گفت که همه انواع HPV به جز سویههایی که پیشتر از آنها به عنوان انواع پرخطر یاد کردیم، ریسک کمی دارند. اما در این میان کمخطرترین نوع این ویروس تیپ 6 و 11 آن است. جالب است بدانید که این دو سویه معمولا با بیشترین علائم ظاهری از جمله زگیلهای گوشتی برجسته و قابل مشاهده همراه هستند؛ اما خطر دیگری ندارند و سرطانزا محسوب نمیشوند.
تیپهای HPV پرخطر و ارتباط آن با سرطان
پیش از این تیپهای پرخطر ویروس HPV را از جمله تیپ 16 و 18 معرفی کردیم. نکته مهم و قابل توجه درباره این دسته از ویروسها این است که معمولا زگیل واضح و قابل مشاهدهای ایجاد نمیکنند و به صورت ظاهری قابل تشخیص نیستند. به بیان دیگر ممکن است فرد مبتلا خودش هم نداند که به این ویروس مبتلا شده و سالها بعد و با عود کردن علائم سرطانی متوجه شود. این ویروسها میتوانند منجر به بروز سرطان دهانه رحم، سرطان مقعد، سرطان واژن، سرطان آلت تناسلی و سرطان حلق شوند و تنها راه تشخیص به موقع آنها انجام سالانه آزمایشهای چکاپ مانند تست پاپ اسمیر است.
علائم زگیل تناسلی خطرناک چیست؟
گفتیم که زگیل تناسلی خطرناک در واقع نشانه واضحی ندارد که به طور ظاهری قابل مشاهده باشد؛ در ادامه به بررسی دقیقتر این موضوع خواهیم پرداخت.
علائم ظاهری زگیل تناسلی خطرناک
مهمترین علامت ظاهری زگیل تناسلی خطرناک، همین بدون علامت بودن آن است. درواقع اگر شما به ویروس HPV مبتلا شده اید و هیچ علامت ظاهریای وجود ندارد، متاسفانه احتمال اینکه به یکی از سویههای خطرناک مبتلا باشید، بیشتر است.
علائم پنهان که بدون نشانه ایجاد میشوند
با وجود اینکه زگیل تناسلی خطرناک نشانه ظاهری واضحی ندارد، شامل علائم پنهان خطرناکی است. از جمله:
- تغییرات سلولی دهانه رحم
- ایجاد ضایعات پیشسرطانی
- خونریزی غیرطبیعی در زنان
- درد مزمن در ناحیه لگن
از کجا بفهمیم زگیل تناسلی خطرناک داریم؟
برای اینکه تشخیص دهید آیا زگیل تناسلی خطرناک دارید یا خیر هیچ راهی به جز مراجعه به پزشک وجود ندارد؛ زیرا همانطور که گفتیم زگیل تناسلی خطرناک بدون نشانه و علامت ظاهری است.
تشخیص ویروس HPV در مردان
متاسفانه هنوز برای مردان تست غربالگری روتینی مثل تست پاپ اسمیر وجود ندارد و برای بررسی احتمال وجود این ویروس لازم است از ضایعات نمونهبرداری انجام شود.
روشهای تشخیص در زنان
برای بررسی احتمال ابتلای زنان معمولا از تست پاپ اسمیر برای بررسی تغییرات سلولی دهانه رحم و HPV DNA TEST برای تشخیص نوع ویروس استفاده میشود. بهتر است زنان به طور سالانه تست پاپ اسمیر را جهت غربالگری انجام دهند.
آیا با نگاه کردن میتوان نوع پرخطر زگیل تناسلی را تشخیص داد؟
خیر. متاسفانه به هیچ وجه امکان تشخیص زگیل تناسلی پرخطر از طریق مشاهده یا حتی معاینه بالینی صرف وجود ندارد و حتما باید آزمایشات لازم انجام شود.
زگیل تناسلی خطرناک چه بیماریهایی را ایجاد میکند؟
زگیل تناسلی خطرناک ممکن است انواع خاصی از بیماریها و سرطانهای مختلف را ایجاد کند که مهمترین آنها عبارت اند از:
- سرطان دهانهرحم:
مهمترین و شناختهشدهترین عارضه HPV این نوع سرطان است و معمولا پس از سالها عفونت ایجاد میشود.
- سرطان مقعد، آلت تناسلی و گلو:
انواع پرخطر HPV میتوانند باعث بروز سرطانهای آلت تناسلی، سرطان مقعد و سرطان دهان و گلو شوند.
- ضایعات پیشسرطانی (CIN / VIN / AIN):
ضایعات پیشسرطانی ضایعاتی هستند که دقیقا در مرحله قبل از سرطان بروز پیدا میکنند و اگر به موقع تشخیص داده شوند کاملا قابل درمان هستند.
آیا HPV تنها برای زنان خطرناک است؟
این تصور که HPV تنها برای زنان خطرناک یک تصور کاملا غلط و عامیانه است.
- خطرات HPV در مردان: زگیل تناسلی خطرناک در مردان ممکن است باعث ایجاد سرطان آلت تناسلی، مقعد و حلق شود.
- خطرات HPV در زنان: در زنان نیز این ویروس میتواند موجب بروز سرطان دهانه رحم و سایر سرطانهای مربوط به دستگاه تناسلی گردد.
آیا میتوان زگیل تناسلی پرخطر را درمان کرد؟
متاسفانه درمان قطعی و کاملی برای HPV وجود ندارد، اما در صورت تشخیص به موقع میتوان آن را کنترل کرد.
درمان زگیل تناسلی
اگر فرد مبتلا به انواعی از ویروس باشد که همراه با زگیلهای واضح هستند، معمولا روش های درمان زگیل تناسلی زنان مانند لیزر، کرایوتراپی یا داروهایی موضعی میتوان زگیل تناسلی را از بین برد؛ اما متاسفانه این اقدامات عفونت را از بین نمیبرد.
درمان عفونت HPV پرخطر
پیشتر اشاره کردیم که درمان قطعی و کاملی برای ویروس HPV وجود ندارد. برخی روشهای درمانی با تقویت سیستم ایمنی بدن به کنترل ویروس و کاهش عوارض کمک میکنند. برای تحقق این امر ویزیت منظم پزشکی و بررسی مداوم شرایط بسیار حائز اهمیت است.
چه زمانی نیاز به درمان تخصصی است؟
اگر نتایج تست پاپ اسمیر نشان دهنده تغییرات سلولی باشد یا پزشک شما متوجه علائم بالینی غیرمعمول شود، لازم است درمان تخصصیتر شروع شود تا بتوان از گسترش بیماریهای مثل سرطان دهانه رحم جلوگیری کرد.
چگونه از HPV جلوگیری کنیم؟
تا اینجا متوجه شدیم که هیچ راه قطعی و کاملی برای درمان HPV وجود ندارد؛ پس بهترین کار تلاش برای پیشگیری از آن است. مهمترین اقداماتی که میتوان جهت پیشگیری از ابتلا به ویروس HPV انجام داد، عبارت اند از:
واکسن گارداسیل
تزریق واکسن گارداسیل موثرترین و بهترین راه برای پیشگیری از ابتلا به این ویروس است. این واکسن در دو حالت 4 ظرفیتی و 9 ظرفیتی ارائه میشود و زنان و مردان هر دو میتوانند از آن استفاده کنند. برای تزریق واکسن گارداسیل غرب تهران به کلینیک دکتر مقصودی مراجعه کنید.
رفتارهای جنسی ایمن
آگاهی داشتن از وضعیت سلامت جنسی و رفتارهای ایمن جنسی نیز در پیشگیری از ابتلا به این ویروس بسیار موثر هستند. رفتارهایی مثل استفاده از کاندوم، داشتن یک شریک جنسی و… به کاهش احتمال ابتلا کمک میکند.
تقویت سیستم ایمنی و سبک زندگی
در نهایت، تقویت سیستم ایمنی بدن و داشتن سبک زندگی سالم، بدن را در برابر انواع ویروسها مقاوم میکند. داشتن تغذیه سالم، پرهیز از مصرف دخانیات، خواب کافی و با کیفیت و مدیریت استرس در کنترل ویروس موثر هستند.
نکاتی برای پیشگیری از زگیل تناسلی پرخطر
علاوه بر موارد ذکر شده، انجام منظم تستهای غربالگری مثل پاپ اسمیر، خودآزمایی و بررسی شرایط بالینی، اطمینان حاصل کردن از سلامت جنسی شریک عاطفی پیش از برقراری رابطه و پرهیز خود درمانی در صورت مشاهده علائم اولیه نیز میتوانند در پیشگیری از ابتلا به زگیل تناسلی پرخطر موثر باشند.
جمعبندی
زگیل تناسلی نوعی عفونت است که در اثر ویروس HPV ایجاد میشود. این ویروس بالغ بر 200 تیپ مختلف دارد که همه آنها خطرناک نیستند و فقط برخی از انواع آن داری عوارض جدی هستند. در میان تیپهای ویروس HPV تیپ 16 و 18 خطرناکترین به شمار میروند؛ زیرا ممکن است سبب ابتلای فرد به سرطان دهانه رحم، مقعد، دهان یا گلو شوند و تیپهای 6 و 11 از بقیه کمخطرتر محسوب میشوند.
متاسفانه انواع زگیل تناسلی خطرناک با مشاهده قابل تشخیص نیستند و لازم است حتما آزمایشات پزشکی مثل تست پاپ اسمیر انجام شود تا ابتلا به آن مشخص گردد. در نهایت باید به خاطر داشته باشید که تشخیص زودهنگام این بیماری کلید اصلی درمان است؛ پس بهتر است حتما غربالگریهای فیزیکی را به طور منظم انجام دهید.
