ویروس HPV یکی از شایعترین بیماریهای مقاربتی شناخته میشود که زمینه ابتلا به سرطان دهانه رحم و زگیلهای تناسلی را ایجاد میکند. این نوع ویروس، انواع مختلفی دارد که برخی از آنها منجر به تغییرات پیش سرطانی در سلولها میشوند؛ در حالی که برخی دیگر تنها موجب ایجاد زگیل تناسلی میشوند. اصلیترین راه انتقال ویروس اچ پی وی، رابطه جنسی محافظت نشده و مشکوک است. واکسیناسیون و معاینات دورهای میتواند نقش مهمی در پیشگیری از ابتلا به این نوع عفونت مقاربتی داشته باشد. در این مقاله از دکتر شراره مقصودی، شما را با ویروس اچ پی وی، علائم و نشانههای رایج آن و هم چنین روشهای تشخیص و درمان این بیماری مقاربتی آشنا میکنیم.
ویروس اچ پی وی چیست؟
ویروس پاپیلومای انسانی یا اچ پی وی یک نوع عفونت ویروسی شایع است که بر بخشهای مختلف بدن اثر میگذارد و رشد غیرطبیعی پوست یا غشای مخاطی و بروز زگیل را در پی دارد. ویروس اچ پی وی بیش از ۱۰۰ نوع است که باعث بوجود آمدن زگیل پوستی، زگیل تناسلی و بعضی از انواع سرطان میشود. برخی از انواع ویروس اچ پی وی مشخصاً بر روی ناحیه تناسلی تأثیر میگذارند و باعث ایجاد زگیل تناسلی در نواحی واژن، گردن رحم، آلت تناسلی، کیسه بیضه، رکتوم و مقعد میشوند.
انواع پرخطر ویروس اچ پی وی، تغییرات سلولی پیشسرطانی ایجاد میکنند و به سرطانهای دهانه رحم، مقعد و دیگر نواحی تناسلی منجر میشوند. ویروس اچ پی وی از طریق رابطه جنسی و تماس پوستی منتقل میشود و تشخیص زودهنگام و واکسیناسیون میتواند خطر ابتلا به این ویروس و عوارض آن را کاهش دهد.
انواع اچ پی وی؛ hpv کم خطر و پرخطر
حدود ۳۰ نوع از ویروس hpv، ناحیه تناسلی را درگیر میکند. در حالی که برخی از انواع ویروس اچ پی وی خطری برای سلامتی فرد ندارند و بتدریج بهبود پیدا میکنند، برخی دیگر میتوانند سلامتی فرد را تهدید کنند و جان او را به خطر بیندازند. ویروس اچ پی وی به دو نوع ویروس کم خطر و پرخطر تقسیم میشود.
اچ پی وی کم خطر چیست؟
ویروس اچ پی وی کم خطر معمولاً علامت و نشانهای ندارد و در صورتی که بدن در برابر این ویروس واکسینه شده باشد، از بین میرود. ویروس اچ پی وی کم خطر معمولاً باعث تشکیل زگیل تناسلی میشود؛ اما سرطانزا نیست. کیسه بیضه در مردان، داخل و اطراف مقعد مردان و زنان، فرج و آلت تناسلی، دهان و گلو مهمترین نواحی هستند که این ویروس آنها را تحت تأثیر قرار میدهد.
اچ پی وی پرخطر چیست؟
ویروس اچ پی وی پرخطر میتواند تغییرات غیرطبیعی وسیعتری در دهانه رحم ایجاد کند و باعث بروز سرطان شود. تعداد گونههای اچ پی وی پرخطر حدود ۱۲ نوع است که فقط سویه ۱۶ و ۱۸ به عنوان عامل اصلی سرطانهای مرتبط با HPV شناخته میشوند. سویههای اچ پی وی پرخطر ممکن است منجر به سرطانهای گلو، زبان و لوزه شوند. کسانی که سیستم ایمنی قوی دارند معمولاً در مدت ۲ سال از شر این ویروس خلاص میشوند.
علائم اچ پی وی چیست؟
زگیل تناسلی ممکن است هیچ علامت و نشانهای نداشته باشد. با این حال گاهی برخی علائم و نشانهها در نواحی مختلف بدن فرد به ویژه در ناحیه تناسلی ظاهر میشوند که میتوانند در تشخیص این ویروس کمککننده باشند. مهمترین علائم ویروس اچ پی وی در زنان و مردان را معرفی میکنیم.
علائم اچ پی وی در زنان
- ظاهر شدن برجستگیهای ریز، گوشتی یا خوشهای در دهانه واژن، فرج، مقعد، دهانه رحم، دهان، گلو و مجاری ادراری
- تغییرات غیرطبیعی دهانه رحم
- خونریزی و درد هنگام رابطه جنسی
- خارش، سوزش یا حساسیت موضعی در ناحیه موردنظر
- ترشحات غیرطبیعی واژن
علائم اچ پی وی در مردان
- ظاهر شدن برجستگی بر روی آلت تناسلی، کیسه بیضه، دهان، گلو یا کشاله ران
- خارش و سوزش در ناحیه تناسلی یا مقعد
- درد هنگام ادرار یا رابطه جنسی
راههای انتقال اچ پی وی چیست؟
- رابطه جنسی محافظت نشده و مشکوک واژینال، مقعدی و دهانی با فرد آلوده به ویروس
- تماس مستقیم با پوست مبتلا به ویروس
- انتقال از از طریق مخاط مانند مخاط دهانی، داخلی و گلو
- انتقال از مادر به جنین
- استفاده از تیغهای آلوده
- استفاده از سرنگ مشترک
آیا اچ پی وی خطرناک است؟
ویروس اچ پی وی معمولاً به خودی خود خطری به همراه ندارد؛ زیرا سیستم ایمنی بدن میتواند این ویروس را از بین ببرد. همان طور پیشتر اشاره کردیم، بیشتر سویههای ویروس اچ پی وی بیخطر هستند اما برخی از انواع پرخطر این ویروس میتوانند باعث بروز سرطانهای گردن رحم، مقعد، آلت تناسلی و سر و گردن شوند. در صورتی که این ویروس به موقع تشخیص داده و درمان نشود ممکن است عوارض و مشکلات جدی ایجاد کند. کسانی که شرایط زیر را دارند ممکن است اچ پی وی برای آنها پرخطر و دردسرساز باشد.
- کسانی که رابطه جنسی متعدد، پرخطر و محافظت نشده دارند.
- افرادی که سیستم ایمنی ضعیف دارند.
- کسانی که به سایر بیماریهای مقاربتی مبتلا هستند.
- افرادی که بهداشت جنسی خود را رعایت نمیکنند.
روشهای تشخیص ویروس اچ پی وی
برای تشخیص ویروس اچ پی وی روشهای مختلفی وجود دارد که روش مناسب با توجه به نوع و ناحیه عفونت انتخاب میشود.
معاینه بالینی
یکی از سادهترین روشهای تشخیص ویروس اچ پی وی، معاینه بالینی است. این روش تنها در صورتی کاربرد دارد که زگیلهای تناسلی بر روی ناحیه تناسلی ظاهر شوند و پزشک از طریق مشاهده آنها بتواند ویروس اچ پی وی را تشخیص دهد.
تست hpv
آزمایش hpv یکی دیگر از راههای تشخیص ویروس اچ پی وی است که هم به صورت مجزا و هم همزمان با تست پاپ اسمیر قابل انجام است و وجود ویروس در سلولهای گردن رحم را تشخیص میدهد.
تست پاپ اسمیر
تست پاپ اسمیر به عنوان یکی از اصلیترین روشهای تشخیص ویروس اچ پی وی شناخته میشود و تغییرات غیرطبیعی در سلولهای گردن رحم را تشخیص میدهد.
کولپوسکوپی
کولپوسکوپی به بررسی دقیق رحم و نواحی اطراف آن میپردازد و زمانی انجام میشود که نتیجه تست پاپ اسمیر، غیرطبیعی باشد. در این روش از ابزاری به نام کولپوسکوپ که یک میکروسکوپ بزرگ است برای مشاهده سلولهای غیرطبیعی دهانه رحم استفاده میشود. ممکن است از این سلولها، نمونهبرداری شود تا وجود ویروس اچ پی وی و یا تغییرات پیش سرطانی در آنها بررسی شود.
روشهای درمان اچ پی وی چیست؟
بهترین روش درمان زگیل تناسلی با توجه به شدت بیماری، محل رویش، اندازه زگیل و وضعیت جسمانی بیمار انتخاب میشود. رایجترین و مؤثرترین روشهای درمان زگیل تناسلی عبارتند از:
- مصرف دارو و استفاده از پمادهای مانند اسید سالیسیلیک، اسیدتری کلرواستیک و محلول پودوفیلوکس که به صورت موضعی و مستقیم بر روی زگیل اعمال میشوند یکی از روشهای درمان اچ پی وی است.
- فریز کردن یا کرایوتراپی که شامل از بین بردن زگیلها با استفاده از گاز نیتروژن است یک روش درمانی دیگر برای اچ پی وی است.
- سوزاندن یا الکتروکوتر هم میتواند در از بین بردن زائدههای گوشتی و نرم و منعطف مؤثر باشد.
- ویروس اچ پی وی را با استفاده از جراحی نیز میتوان درمان کرد.
- لیزر درمانی یکی از مؤثرترین راههای درمان ویروس اچ پی وی است که شامل جداسازی زگیلها از پوست از طریق سوزاندن آنها میشود.
روشهای پیشگیری از ویروس اچ پی وی
- تزریق واکسن گارداسیل یکی از اصلیترین روشهای جلوگیری از ابتلا به ویروس اچ پی وی و سرطانهای مرتبط با آن است.
- استفاده از کاندم هنگام رابطه جنسی میتواند خطر ابتلا به ویروس اچ پی وی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
- پرهیز از برقراری رابطه جنسی با افراد مشکوک و داشتن شرکای جنسی متعدد در پیشگیری از ویروس اچ پی وی مؤثر است.
- انجام معاینات منظم مانند تست پاپ اسمیر میتواند در تشخیص زودهنگام تغییرات غیرعادی در سلولهای رحم ناشی از HPV مؤثر باشد.
- رعایت بهداشت فردی و خودداری از استفاده از لوازم شخصی مشترک مانند حوله یا تیغ نیز میتواند از انتقال ویروس جلوگیری کند.
- تقویت سیستم ایمنی از طریق رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی منظم میتواند مقاومت بدن در برابر ویروس را افزایش دهد.
دکتر شراره مقصودی؛ بهترین دکتر برای درمان اچ پی وی زنان
در صورت مشاهده علائم و نشانههای این بیماری لازم است سریعاً به پزشک مراجعه کنید تا با تشخیص به موقع، از عوارض جدی آن جلوگیری شود. دکتر شراره مقصودی، متخصص زنان و زایمان و بهترین دکتر برای درمان اچ پی وی زنان، با بررسی وضعیت بیمار، معاینه تخصصی و در صورت نیاز استفاده از روشهای تشخیصی مانند پاپ اسمیر و کولپوسکوپی به تشخیص این ویروس میپردازند و یکی از روشهای درمانی مانند درمان دارویی، کرایوتراپی، الکتروکوتر، لیزر یا جراحی را انتخاب میکنند.
سؤالات رایج در مورد اچ پی وی
آیا اچ پی وی درمان قطعی دارد؟
خیر برای اچ پی وی، درمان قطعی وجود ندارد و روشهای درمانی مختلف تنها برای کاهش علائم، از بین بردن زگیلها و جلوگیری از عوارض جدی مانند سرطان کاربرد دارند.
آیا هر کسی که اچ پی وی دارد، حتماً سرطان میگیرد؟
خیر، برخی از انواع ویروس اچ پی وی بیخطر هستند و سیستم ایمنی بدن قادر به از بین بردن آنها است. تنها برخی از سویههای اچ پی وی خطرناک هستند و میتوانند سرطانزا باشند.
آیا کاندوم از انتقال اچ پی وی پیشگیری میکند؟
استفاده از کاندم، خطر ابتلا به اچ پی وی را به میزان چشمگیری کاهش میدهد اما به طور کامل از انتقال آن پیشگیری نمیکند.
من زگیل تناسلی ندارم؛ آیا ممکن است ویروس اچ پی وی داشته باشم؟
بله، برخی از انواع ویروس اچ پی وی بدون علامت هستند و زگیل تناسلی ایجاد نمیکنند.
آیا واکسن اچ پی وی بعد از ابتلا هم مؤثر است؟
تزریق واکسن اچ پی وی بعد از ابتلا نیز میتواند مفید باشد.
