زگیل تناسلی یکی از علائم مبتلا شدن فرد به ویروس پاپیلوما انسانی (HPV) است و جزو عفونتهای مقاربتی به شمار میرود. البته ویروس HPV بیش از ۱۰۰ سویه دارد که لزوما همه این سویهها، باعث بروز زگیل تناسلی نمیشوند؛ برای مثال سویههای ۶ و ۱۱ منجر به زگیل تناسلی شده و سویههای دیگر مانند ۱۶ و ۱۸ در سرطان دهانه رحم نقش دارند. همچنین در مواردی ممکن است افراد مبتلا به این ویروس، هنوز علائمی از خود بروز نداده باشند که در این موارد، فقط انجام آزمایشهای مرتبط و پاپاسمیر، میتوان افراد مبتلا را شناسایی کرد.
در صورتی که فردی به زگیل تناسلی مبتلا شد، باید هرچه سریعتر نسبت به درمان آن اقدام کرده تا گسترش نیابد و خطرات جانبی برای فرد ایجاد نکند. از عوارض زگیل تناسلی میتوان به مواردی چون خارش، درد، عفونتهای ثانویه و همچنین عوارض روانی مانند بروز اضطراب و افسردگی در فرد مبتلا شود. در این مطلب از کلینیک دکتر مقصودی، قصد داریم با انواع راههای انتقال زگیل تناسلی آشنا شویم؛ چرا که آگاهی از روشهای انتقال آن، اولین مرحله در پیشگیری از ابتلا به زگیل تناسلی است.
انواع روشهای انتقال زگیل تناسلی
اصلیترین راه انتقال زگیل تناسلی، تماس پوست به پوست است؛ به همین دلیل انتقال آن از طریق رابطه جنسی پرخطر با فردی که آلوده به زگیل تناسلی باشد، احتمال بسیاری بالایی دارد. در ادامه به بررسی انواع راههای انتقال زگیل تناسلی در زنان و مردان میپردازیم.
1.انتقال زگیل تناسلی با رابطه جنسی؛ مقعدی و تناسلی
لزوما همه افرادی که به ویروس HPV مبتلا هستند، زگیل تناسلی ندارند؛ حتی در برخی از افراد تا ۶ ماه پس از ابتلا به این ویروس نیز ممکن است اثری از زگیل تناسلی مشاهده نشود. در صورتی که با فرد مبتلا به زگیل تناسلی رابطه جنسی برقرار کرده باشید، به احتمال بالایی این ویروس منتقل میشود؛ زیرا اصلیترین روش انتقال زگیل تناسلی، تماس پوستی بالا و اصطکاک زیاد بوده که در رابطه جنسی بیشترین تماس بین دو فرد برقرار میشود و وجود ریززخمها و خراشهای کوچک روی پوست در این نواحی میتواند باعث انتقال ویروس به بدن فرد دیگر شود.
داشتن رابطه جنسی مقعدی و تناسلی به صورت محافظتنشده و با شرکای جنسی متعدد، احتمال ابتلا به زگیل تناسلی را افزایش میدهد. برخی از افراد گمان میکنند استفاده از کاندوم میتواند این احتمال را به صفر برساند که متاسفانه تفکر غلطی است؛ زیرا کاندوم لزوما تمام قسمتهایی که پوست به پوست برخورد میکند را نمیپوشاند و همچنان احتمال انتقال بالا است.
2.انتقال زگیل تناسلی از راه دهان
اگر فردی که دارای زگیل تناسلی بوده، دارای زخم و ضایعه مخاطی در ناحیه دهان باشد و فرد دیگری را همراه با تماس لب و زبان ببوسد، احتمال پایینی دارد که ویروس HPV به فرد منتقل شود. اما در صورت برقراری رابطه جنسی دهانی با فرد دارای زگیل تناسلی، اگر فرد دیگر زخم و التهاب در لثهها، لبها یا زبان داشته باشد، احتمال انتقال ویروس به فرد دیگر بالا میرود؛ زیرا این زخمها راه ورود ویروس به بدن هستند.
در صورت انتقال زگیل تناسلی از راه دهان، فرد به زگیل دهانی مبتلا شده که در برخی از سویههای HPV، منجر به سرطان حلق یا حنجره میشود. این زگیلها به شکل برجستگیهای کوچک و سفید رنگی هستند که روی لثهها، زبان یا سقف دهان به وجود میآیند و ممکن است با زخمهای عادی و ساده، اشتباه گرفته شوند. در صورتی که بهداشت دهان رعایت شده و از محافظهای مخصوص دهانی استفاده شود، میتوان احتمال انتقال زگیل تناسلی از طریق دهان را کاهش داد.
3.انتقال زگیل تناسلی از طریق دستگاه لیزر
در مواردی مانند اپیلاسیون و لیزر که در مراکز عمومی انجام میشوند، در صورتی که محیط غیراستاندارد بوده و وسایل و تجهیزات تعویض یا ضدعفونی نشده باشند، احتمال ابتلا به زگیل تناسلی بالا میرود؛ بنابراین استریلیزه کردن تجهیزات و محیط این مراکز اهمیت ویژهای مییابد. در مراکز لیزر، باید از سریهای یک بار مصرف برای دستگاهها استفاده شود تا با هربار استفاده برای افراد مختلف، تعویض شوند.
4.انتقال زگیل تناسلی از طریق استخر و توالت فرنگی
یکی از باورهای غلط بین عموم مردم، احتمال انتقال زگیل تناسلی از طریق استخر و توالت فرنگی است. به دلیل اینکه ویروس HPV و زگیل تناسلی برای انتقال نیاز به تماس پوست به پوست دارد، این ویروس در محیط بیرون از بدن ناپایدار بوده و از بین میرود. همچنین برخلاف برخی از بیماریهای مقاربتی، ویروس HPV از طریق مایعات بدن مانند بزاق و خون منتقل نمیشوند.
5.انتقال زگیل تناسلی از مادر به جنین هنگام زایمان
زمانی که مادر دارای زگیل تناسلی بوده و زایمان به روش طبیعی داشته باشد، جنین حین عبور از کانال رحم و خروج از بدن، با زگیلهای تناسلی واژن به صورت مستقیم تماس پیدا کند. احتمال انتقال ویروس HPV به جنین در این روش گرچه خیلی کم است، اما برای جلوگیری از ابتلا، بهتر است زایمان به روش سزارین انجام شود. در صورتی که زایمان مادر به روش طبیعی انجام شود، در موارد نادر ممکن است در نوزادان مبتلا به ویروس HPV، زگیلهای تنفسی ایجاد شود.
برای دریافت نوبت حضوری از دکتر شراره مقصودی، بهترین متخصص زنان و زایمان در تهران، به صفحه ارتباط با ما مراجعه کنید.
6.انتقال زگیل تناسلی از طریق تخت معاینه
انتقال زگیل تناسلی از طریق تخت معاینه، یکی از نگرانیهای رایج است. اما احتمال انتقال زگیل تناسلی از تخت معاینه بسیار پایین است، این ویروس از طریق تماس مستقیم پوست با پوست منتقل میشود و در خارج بدن انسان و محیطهایی مانند تخت معاینه، قدرت انتقال کمی دارد. در مراکز درمانی معتبر، تختهای معاینه پس از هر بیمار با مواد ضدعفونیکننده استاندارد تمیز میشوند و اغلب از ملحفههای یکبارمصرف استفاده میشود. این اقدامات، احتمال انتقال ویروس از طریق تخت معاینه را تقریبا به صفر میرساند. بیشترین موارد انتقال زگیل تناسلی از طریق رابطه جنسی اتفاق میافتد.
7.انتقال زگیل تناسلی از طریق شلنگ دستشویی
احتمال انتقال زگیل تناسلی از طریق شلنگ دستشویی بسیار ناچیز و نزدیک به صفر است. عامل زگیل تناسلی، ویروس HPV است که برای انتقال به تماس مستقیم پوست با پوست نیاز دارد. حتی اگر ویروس به طور موقت روی سطحی مرطوب قرار بگیرد، بدون تماس مستقیم و طولانی با پوست آسیب دیده، توانایی ایجاد عفونت را ندارد.
عوامل موثر در انتقال زگیل تناسلی واژن و مقعد
همانطور که پیشتر اشاره شد، عامل اصلی انتقال زگیل تناسلی، برقراری رابطه جنسی محافظتنشده با فرد مبتلا به ویروس HPV است. در کنار عوامل دیگری که موجب انتقال این ویروس میشوند، برخی موارد موجب افزایش احتمال ابتلا به زگیل تناسلی میشوند که عبارتند از:
- استفاده مداوم از قرصهای ضدبارداری
- استفاده طولانیمدت از آنتیبیوتیکها
- سیستم ایمنی ضعیف بدن
- استفاده از وسایل شخصی، حوله و لباس زیر فرد دارای زگیل تناسلی
- والدین مبتلا به ویروس HPV
- درمان تحت شیمیدرمانی یا پرتودرمانی
- ابتلا به بیماریهای عفونی یا زخم باز روی پوست
- تماس دست به پوست ناحیه آلوده به زگیل تناسلی
بهترین روش پیشگیری از انتقال زگیل تناسلی و HPV
اولین و بهترین روش پیشگیری از ابتلا به ویروس HPV و زگیل تناسلی، تزریق واکسن گارداسیل است. این واکسن در انواع مختلف به صورت ۲ ظرفیتی، ۴ ظرفیتی و ۹ ظرفیتی ارائه میشود که هر کدام به ترتیب میتوانند در برابر ۲ سویه، ۴ سویه و ۹ سویه از ویروس HPV، محافظت ایجاد کنند. این واکسن برای افراد ۹ تا ۲۶ سال به عنوان روش پیشگیری توصیه میشود؛ البته این واکسن تا ۴۵ سال میتواند تاثیرگذار باشد. تزریق واکسن گارداسیل حتی در افرادی که مبتلا به ویروس HPV هستند نیز میتواند مفید واقع شود.
روش دیگر برای پیشگیری از ابتلا، برقراری رابطه جنسی ایمن است. بهتر است قبل از برقراری رابطه جنسی، هر دو فرد آزمایشهای لازم مقاربتی را انجام داده تا از مبتلا نبودن فرد مقابل، مطمئن شد. همچنین با کاهش تعداد شرکای جنسی و استفاده از کاندوم حین رابطه، میتوان احتمال ابتلا به ویروس HPV و زگیل تناسلی را کاهش داد. تقویت سیستم ایمنی بدن، مراجعه به مراکز لیزر مطمئن، حفظ بهداشت شخصی و شستن دستها نیز میتواند موجب کاهش احتمال ابتلا شود. در کنار مصرف قرصهای مکمل و تقویتی، مواردی مانند داشتن تغذیه سالم، ترک سیگار، خواب کافی، کاهش استرس و اضطراب، ورزش و به طور کلی داشتن سبک زندگی سالم تاثیر زیادی در تقویت سیستم ایمنی بدن دارند.
آیا استفاده از کاندوم از زگیل تناسلی پیشگیری میکند؟
استفاده از کاندوم تا حدی میتواند در پیشگیری از انتقال زگیل تناسلی کمک کند، اما به طور کامل مانع ابتلا نمیشود. کاندوم تمام بخشهای تناسلی را پوشش نمیدهد و خطر انتقال از طریق بخشهای بدون پوشش همچنان وجود دارد. در مجموع، کاندوم یک ابزار پیشگیرانه مؤثر است، اما محافظت صددرصدی در برابر زگیل تناسلی ایجاد نمیکند.
دکتر شراره مقصودی از بهترین متخصصان در حوزه درمان زگیل تناسلی زنان است. شما عزیزان هم میتوانید جهت تزریق واکسن گارداسیل غرب تهران و هم درمان به کلینیک ما مراجعه کنید.
چقدر طول میکشد که زگیل تناسلی منتقل شود؟
انتقال زگیل تناسلی زمانبندی ثابتی ندارد و متغیر است چون عامل زگیل تناسلی ویروس HPV است، انتقال میتواند در همان اولین تماس پوستی رخ دهد. پس از انتقال ویروس، دوره نهفتگی HPV میتواند از چند هفته تا چند ماه طول بکشد. در این مدت، فرد ممکن است هیچ علائمی نداشته باشد اما همچنان ناقل ویروس باشد و آن را به دیگران منتقل کند. زگیلهای تناسلی معمولاً بین ۳ هفته تا ۸ ماه بعد از آلودگی ظاهر میشوند، اما این بازه در افراد مختلف متفاوت است و به وضعیت سیستم ایمنی بدن بستگی دارد.
آیا انتقال زگیل تناسلی بدون رابطه امکان پذیر است؟
انتقال زگیل تناسلی بدون رابطه جنسی به طور کلی نادر است، اما به صورت محدود امکانپذیر محسوب میشود. زگیل تناسلی عمدتاً از طریق تماس مستقیم پوست با پوست در فعالیتهای جنسی منتقل میشود. با این حال، در شرایط خاصی غیر از رابطه جنسی نیز احتمال انتقال وجود دارد. برای مثال، تماس مستقیم دست با زگیل تناسلی و سپس تماس همان دست با ناحیه تناسلی یا مخاط (در صورت وجود زخم یا خراش پوستی) میتواند باعث انتقال ویروس شود.
آیا دست زدن به زگیل تناسلی باعث انتقال میشود؟
دست زدن به زگیل تناسلی میتواند باعث انتقال ویروس شود، به ویژه اگر پس از تماس دست با زگیل تناسلی، به اندام تناسلی یا دهان خود دست بزنید، احتمال انتقال وجود دارد. ریسک انتقال از طریق دست به عواملی مانند زخمهای پوستی نیز بستگی دارد؛ در صورت داشتن زخم یا خراشهای پوستی، احتمال انتقال بیشتر میشود. اما به طور کلی، انتقال زگیل تناسلی از طریق تماس دست نسبت به رابطه جنسی مستقیم کمتر است.
سوالات متداول
آیا زگیل تناسلی درمان قطعی دارد؟
خیر، اما میتوان زگیلها را با روشهایی مثل لیزر CO₂، کرایوتراپی، دارو یا جراحی از بین برد. ویروس HPV ممکن است در بدن باقی بماند و نیاز به تقویت سیستم ایمنی دارد.
آیا کاندوم از انتقال زگیل تناسلی جلوگیری میکند؟
نه کاملاً. چون HPV از طریق تماس پوست به پوست منتقل میشود و کاندوم همه نواحی آلوده را نمیپوشاند.
آیا تماس دست با آلت آلوده باعث انتقال میشود؟
بله، اگر دست با زگیل تماس داشته و سپس به ناحیه تناسلی فرد دیگر (بهویژه با زخم) بخورد، احتمال انتقال وجود دارد، هرچند کمتر از رابطه جنسی مستقیم است.
جمع بندی
روشهای متعددی برای انتقال زگیل تناسلی وجود دارند که اصلیترین این روشها، تماس مکرر پوست به پوست است؛ به همین دلیل برقراری رابطه جنسی پرخطر با فرد دارای زگیل تناسلی جزو رایجترین روشهای انتقال زگیل تناسلی به شمار میرود. روشهای دیگری نیز وجود دارند که افراد میتوانند با رعایت بهداشت شخصی، کاهش شرکای جنسی و تقویت سیستم ایمنی بدن، احتمال ابتلا به زگیل تناسلی از طریق این روشها را کاهش دهند.
