همه میدانیم که شیوع بیماریهای مقاربتی روز به روز افزایش مییابد و یکی از رایجترین نوع این بیماریها، تبخال تناسلی است. این ضایعه پوستی که به واسطه وجود ویروس هرپس سیمپلکس ایجاد میشود، ممکن است با علائمی مثل تاول، سوزش، خارش و زخم در ناحیه همراه باشد؛ اما در برخی مواقع کاملا بیعلامت است. همین موضوع تشخیص آن را چالشبرانگیز میکند و علاوه بر این در بسیاری از موارد باعث انتقال ناخواسته آن به دیگران میگردد.
شناختن دقیق علائم این بیماری، راههای انتقال و شکل ظاهری آن، همچنین آگاهی از روشهای انتقال و تفاوت این بیماری با سایر ضایعات پوستی نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و کنترل بهتر بیماری دارد. ما در این مقاله به بررسی جامع و علمی تبخال تناسلی میپردازیم و روشهای تشخیص آن را بر خواهیم شمرد.
تبخال تناسلی چیست؟
تبخال تناسلی یک بیماری مقاربتی است که شیوع زیادی دارد. این بیماری به دلیل وجود ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) در بدن ایجاد میشود و معمولا یک دوره نهفتگی طولانی دارد. این بیماری به شکل تاولها و زخمهای دردناک در ناحیه تناسلی و اطراف آن بروز پیدا میکند و به صورت عود کننده عمل خواهد کرد. یعنی فرد مبتلا احتمالا دورههایی را بدون علامت خواهد گذراند و سپس ناگهان علائم مجددا عود میکنند. به همین دلیل به هیچ عنوان نباید تصور کرد که صرف از بین رفتن موقتی نشانهها میتوان درمان را نادیده گرفت و روند درمان باید به طور جدی طی شود.
بیشتر بخوانید: فرق زگیل تناسلی با تبخال تناسلی
علت بروز تبخال تناسلی چیست؟
گفتیم که عامل ایجاد تبخال تناسلی یک ویروس به نام هرپس سیمپلکس یا HSV است. این ویروس از طریق تماس مستقیم با پوست ناحیه دارای تبخال یا ترشحات فرد آلوده منتقل میگردد و واگیری شدیدی دارد. ویروس هرپس سیمپلکس پس از ورود به بدن، داخل سلولهای عصبی فرد پنهان میشود و در شرایط خاص فعال خواهد شد. به همین دلیل است که تبخال تناسلی یک بیماری عود کننده به حساب میآید. این ویروس دو نوع مختلف دارد که در ادامه به معرفی آنها میپردازیم.
HSV-1
ویروس HSV-1 که به عنوان نوع اول شناخته میشود، در واقع عامل اصلی تبخال دهانی است که ممکن است باعث ایجاد تبخال تناسلی نیز شود. این نوع از ویروس هرپس سیمپلکس با تماس دهان با ناحیه تناسلی به فرد منتقل میگردد و در سالهای اخیر سهم مقابل توجهی در ایجاد تبخال تناسلی در زنان داشته است.
HSV-2
HSV-2 یا نوع دوم از نوع اول شیوع بیشتری دارد و رایجترین عامل ایجاد تبخال تناسلی کلاسیک است. این نوع از ویروس معمولا از طریق رابطه جنسی واژینال یا مقعدی به فرد منتقل میشود و احتمال عود آن نیز نسبت به HSV-1 بیشتر است.
بیشتر بخوانید: راه های انتقال زگیل تناسلی
از کجا بفهمیم تبخال تناسلی داریم؟
برای تشخیص قطعی تبخال تناسلی نیاز است که پزشک شما را معاینه کند و آزمایشات لازم نیز انجام شوند؛ اما برای اینکه به وجود این بیماری مشکوک شوید وجود علائمی مثل تاولهای دردناک در ناحیه تناسلی، سوزش، درد و خارش ناحیه و گاهی تب و لرز کافی است. نکته مهمی که نباید فراموش کرد این است که تبخال تناسلی در بسیاری از افراد هیچ علامت واضحی ندارد و تنها از طریق آزمایشات تخصصی میتوان متوجه وجود آن شد. پس لازم است اگر سابقه رابطه جنسی ناایمن داشتهاید، حتما برای انجام چکاپهای لازم به پزشک متخصص مراجعه نمایید. اگر در غرب تهران سکونت دارید، میتوانید به بهترین متخصص زنان بیمارستان تریتا، خانم دکتر شراره مقصودی مراجعه کنید.
راههای انتقال تبخال تناسلی
پیشتر اشاره کردیم که تبخال تناسلی یک بیماری ویروسی است و از طریق تماس مستقیم منتقل میشود. در ادامه به بررسی دقیقتر راههای انتقال این بیماری خواهیم پرداخت:
انتقال از طریق تماس جنسی
رایجترین روش انتقال تبخال تناسلی، رابطه جنسی واژینال، معقدی یا حتی دهانی با فرد آلوده است. نکته مهم این است که متاسفانه حتی با استفاده از کاندوم نیز احتمال انتقال به صورت کامل منتفی نمیشود.
انتقال از طریق تماس پوست به پوست
علاوهبر رابطه جنسی، حتی لمس مستقیم ناحیه آلوده نیز، بدون اینکه دخولی انجام شود، ممکن است مسبب انتقال ویروس باشد. توجه کنید که حتی اطراف ناحیه تناسلی نیز میتواند ناقل بیماری به حساب بیاید.
انتقال در زمان بدون علامت
متاسفانه تبخال تناسلی حتی وقتی که فرد مبتلا هیچ علامتی ندارد هم ممکن است به فرد غیر مبتلا انتقال پیدا کند. یعنی این احتمال وجود دارد که نه فرد مبتلا نه شما از وجود ویروس باخبر نباشید.
انتقال از مادر به نوزاد
این نوع از انتقال شیوع کمتری دارد؛ اما در برخی موارد نادر ممکن است ویروس در زمان تولد، اگر مادر مبتلا باشد و زایمان طبیعی انجام شود به کودک نیز انتقال پیدا نماید. این نوع از انتقال با آنکه پیامد وقوع آن اندک است؛ اما خطرناکتر از انواع قبلی است و نیاز به مراقبت ویژه دارد.
نشانهها و علائم تبخال تناسلی چیست؟
علائم و نشانههای ابتلا به تبخال تناسلی ممکن است همان ابتدا بروز پیدا نکنند و تازه پس از چند هفته از ابتلا علائم اولیه، خود را نشان دهند. شدت این علائم در اولین حمله بیماری معمولا شدیدتر است و در حملههای عودکننده بعدی از قدرت آنها کاسته میشود. شایعترین نشانههای تبخال تناسلی عبارت اند از:
- داشتن احساس سوزش، درد و خارش در ناحیه تناسلی
- مشاهده تاول یا برجستگیهای کوچک سفید و قرمز
- وجود زخمهایی که در اثر ترکیدن تاولها ایجاد شدند
بیشتر بخوانید: از کجا بفهمیم زگیل تناسلی داریم؟
علائم تبخال تناسلی در زنان
با آنکه اکثر علائم تبخال تناسلی در زنان و مردان مشترک است؛ اما برخی نکات میتوانند به تشخیص بهتر این ضایعه در زنان کمک کند. تبخال تناسلی در زنان عموما همراه با تاول و زخمهایی در ناحیه داخلی یا خارجی دستگاه تناسلی است. یعنی ممکن است زنان این علائم را روی لابیاها، واژن، دهانه رحم یا اطراف معقد مشاهده نمایند. علاهبر این ترشحات غیرطبیعی واژن، احساس سوزش ادرار و درد لگنی نیز از دیگر نشانههای مربوط به بیماری است. تبخال تناسلی در زنان معمولا به شکل خوشهای از تاولهای کوچک نمایان میشود و پس از چند روز و با ترکیدن این تاولها، خوشه تبدیل به رشتهای از زخمهای کوچک خواهد شد.
علائم تبخال تناسلی در مردان
نشانهای که در مردان متفاوت است، تورم غدد لنفاوی کشاله ران است. این نشانه برای همه افراد مبتلا اتفاق نمیافتد اما یکی از علائم بارز این بیماری به حساب میآید. تبخال تناسلی در مردان معمولا روی آلت تناسلی، کیسه بیضه و اطراف معقد مشاهد میشود و ممکن است دردناک، همراه با سوزش و خارش و احساس ناراحتی در ناحیه باشد.
مطلب بی اختیاری ادرار در بارداری به شما کمک میکند تا با علل و روشهای پیشگیری از این مشکل در دوران بارداری آشنا شوید.
تبخال تناسلی چگونه تشخیص داده میشود؟
همانطور که پیشتر اشاره شد، تنها با معاینات پزشکی دقیق و پس از انجام آزمایشات لازم میتوان به طور قطع وجود تبخال تناسلی را تایید کرد. پزشک متخصص پس از معاینه بالینی معمولا اگر زخم فعالی وجود داشته باشد از آن نمونهبرداری میکند. این نمونهبرداری ممکن است از ترشحات یا تاولها نیز صورت بگیرد. همچنین آزمایش خون نیز قادر است نشان بدهد که آیا در بدن شما آنتیبادی HSV وجود دارد یا خیر؛ اما نمیتواند زمان ابتلا را تعیین کند.
روشهای درمان تبخال تناسلی
متاسفانه درمان قطعی و کاملی برای از بین بردن همیشگی تبخال تناسلی وجود ندارد؛ اما روشهای درمانی معتبری هستند که میتوانند شدت و دفعات عود کردن بیماری را کمتر کنند. در ادامه به معرفی این روشهای درمانی خواهیم پرداخت. توجه داشته باشید که همه این درمانها باید حتما تحت نظارت پزشک و پس از تشخیص قطعی انجام شود و اگر خودسرانه باشد، ممکن است عوارض جدیای به دنبال بیاورد.
داروهای ضدویروسی
داروهایی که کارکرد اصلی آنها ضدویروسی است مثل فامسیکلوویر، آسیکلوویر و والاسیکلوویر اصلیترین داروها در کنترل علائم تبخال تناسلی هستند. این داروها کمک میکنند که طول دوره عود و شدت علائم کاهش یابد.
درمان عفونت اولیه
گفتیم که شدت علائم در اولین بروز بیماری معمولا بیشتر است؛ به همین دلیل درمان دارویی در این مرحله برای کنترل عوارض بسیار حائز اهمیت است. بیمار ممکن است در این مرحله دچار تب شود و درد و ناراحتی زیادی را در ناحیه تناسلی احساس نماید.
درمان عودهای مکرر
از آنجا که تبخال تناسلی یک بیماری عودکننده است؛ حتی در زمانی که فرد دچار علائم نیست لازم است که درمان نگهدارنده روزانه را پیش بگیرد. یعنی روزانه یک دوز نسبتا ضعیف از داروها را مصرف کند تا شرایط کنترل شود و این روش همچنین احتمال انتقال ویروس را نیز کاهش میدهد. (اما از بین نمیبرد.)
درمانهای خانگی تبخال تناسلی
با آنکه روشهای خانگی نمیتوانند جایگزین کاملی برای درمان دارویی باشند، اما در کنار مصرف قرص ممکن است به کاهش شدت علائم کمک کنند؛ اما استفاده از روشهایی مثل قرار دادن سیر روی ناحیه یا استفاده از سرکه سیب و… اصلا توصیه نمیشود، بلکه بهتر است فرد مبتلا تلاش کند بهداشت ناحیه تناسلی را بهتر رعایت نماید، در دوره فعال از داشتن رابطه جنسی خودداری کند و با رژیم غذایی مناسب، خواب کافی و دوری از استرس، سیستم ایمنی بدن خود را تقویت نماید.
عوارض تبخال تناسلی چیست؟
خوشبختانه تبخال تناسلی عارضه جدی و مزمنی ایجاد نمیکند؛ اما به دلیل ایجاد احساس درد و سوزش، تب و تحتالشعاع قرار دادن زندگی جنسی فرد، ممکن است کیفیت زندگی را کاهش دهد. این بیماری همچنین میتواند احتمال ابتلا به HIV را بیشتر نماید.
روشهای پیشگیری از تبخال تناسلی
مهمترین و اصلیترین نکته برای پیشگیری از ابتلا به تبخال تناسلی، داشتن سبک زندگی جنسی ایمن و سالم است. استفاده از کاندوم، آگاهی از وضعیت سلامت شریک جنسی و پرهیز داشتن شرکای جنسی متعدد کلیدیترین اقدامات در این زمینه هستند.
رابطه تبخال تناسلی و بارداری
اگر مادر دچار تبخال تناسلی باشد، لازم است دوره بارداری او با مراقبتهای ویژه انجام شود و همچنین در صورتی که مادر در ماههای آخر باراداری دارای تبخال فعال باشد، لازم است که وضع حمل به صورت سزارین انجام شود.
آیا تبخال تناسلی در شیردهی خطرناک است؟
خیر معمولا شیردهی در مادر مبتلا به تبخال تناسلی خطری برای کودک ندارد و تنها در صورتی نباید انجام شود که ضایعه فعالی روی سینه مادر وجود داشته باشد که البته احتمال بروز آن بسیار کم است. با این حال بهتر است در این مورد با پزشک مشورت شود.
آیا تبخال تناسلی خطرناک است؟
در پاسخ به این سوال باید گفت تبخال تناسلی عموما به عنوان یک بیماری خطرناک شناخته نمیشود و از سایر بیماریهای شایع مقاربتی مثل زگیل تناسلی کمخطرتر است؛ اما به دلیل ماهیت مزمن و عودکننده خود ممکن است بر روی زندگی فرد بیمار تاثیر منفی داشته باشد. البته با رعایت توصیههای پزشکی تا حد زیادی میتوان این بیماری را کنترل و از بروز عواض آن جلوگیری کرد.
تبخال تناسلی با زگیل تناسلی چه فرقی دارد؟
تبخال تناسلی و زگیل تناسلی هر دو از عفونتهایی هستند که از طریق رابطه جنسی و تماس مستقیم پوست به پوست منتقل میشوند، اما نوع ویروس و علائم آنها متفاوت است. تبخال تناسلی توسط ویروس HSV ایجاد میشود، در مقابل زگیل تناسلی توسط ویروس HPV ایجاد میشود. تبخال تناسلی دورهای و قابل بازگشت است، اما زگیل تناسلی میتواند ثابت و رشد کننده باشد و احتمال ابتلا به سرطان دهانه رحم وجود دارد. تبخال تناسلی معمولا با سوزش، خارش و مشکل در ادرار همراه است در صورتی که زگیل تناسلی اغلب بدون درد است.
اگر تبخال تناسلی درمان نشود چه میشود؟
اگر تبخال تناسلی درمان نشود، ویروس میتواند در بدن بماند و باعث شود بیماری پی در پی عود کند و بسیار دردناک و آزاردهنده باشد. همینطور، عفونت میتواند به شریک جنسی منتقل شود و در برخی موارد، به خصوص افرادی که سیستم ایمنی ضعیفتری دارند، باعث بروز عوارض جدیتر مانند گسترش عفونت شود. همینطور وجود زخمها احتمال ابتلا به ویروس HIV را بالا میبرد.
مقاله پیشنهادی: عفونت قارچی واژن چیست؟ + روشهای درمان آن چیست؟
بهترین دکتر درمان تبخال تناسلی در تهران
دکتر شراره مقصودی با بیش از 12 سال سابقه در زمینه زنان، زایمان و خدمات تخصصی زنان، یکی از بهترین پزشکان در زمینه تشخیص و درمان تبخالی تناسلی در تهران است. اگر به دنبال مشاوره تخصصی، درمان و راهنمایی در این زمینه هستید، میتوانید با دکتر مقصودی تماس بگیرید تا مسیر درمان را به بهترین شکل و در سریع ترین زمان، با استفاده از روشهای درمانی پیشرفته طی کنید. با انتخاب دکتر شراره مقصودی، بهترین متخصص زنان و زایمان در تهران میتوانید از درمانهای تخصصی و شخصیسازیشده توسط یکی از بهترین پزشکان بیمارستان تریتا بهرهمند شوید.
جمعبندی و سوالات متداول در مورد تبخال تناسلی
تبخال تناسلی یکی از شایعترین بیماریهای مقاربتی در جهان است که عموما از طریق لمس پوست آلوده و رابطه جنسی منتقل میشود. این بیماری ماهیت عودکننده دارد و ممکن است فرد مبتلا دورههایی بدون نشانه و دورههایی با بروز مجدد علائم داشته باشد. با این حال این بیماری خطرناک نیست و اگر به موقع تشخیص داده شود، عوارض آن نیز قابل کنترل است. برای تشخیص تبخال تناسلی راهی به جز معاینه پزشکی و انجام آزمایشات وجود ندارد.
علائمی که ممکن است مشکوک باشند عبارت اند از: وجود تاولهای کوچک روی ناحیه تناسلی، احساس درد و سوزش در این ناحیه یا بروز زخم. ما در این مقاله به معرفی این بیماری پرداختیم و علائم، عوارض و روشهای تشخیص آن را برشمردیم. فراموش نکنید که اگر به وجود این بیماری مشکوک هستید هیچ راهی بهتر از مراجعه فوری به پزشک متخصص نیست.
تبخال تناسلی تا چند روز واگیر دارد؟
تبخال تناسلی معمولاً در دوران فعال شدن تاولها و چند روز بعد از خشک شدن آنها واگیر دارد، اما ویروس میتواند در بدن باقی بماند و حتی بدون علائم قابل انتقال باشد.
آیا تبخال تناسلی باعث سرطان میشود؟
خیر، تبخال تناسلی (HSV) به تنهایی باعث سرطان نمیشود، اما میتواند در افرادی که به طور همزمان به ویروسهای دیگری مثل HPV مبتلا هستند، خطر ابتلا به برخی سرطانها، مانند سرطان دهانه رحم را افزایش دهد.
آیا تبخال تناسلی از طریق استخر منتقل میشود؟
خیر، تبخال تناسلی معمولاً از طریق تماس جنسی منتقل میشود و انتقال آن از طریق استخر، وان یا آب عمومی بسیار نادر است، زیرا ویروس خارج از بدن سریع از بین میرود.
